Door heel België is gastronomie een belangrijke toeristische motor, een drager van identiteit en een ontmoetingsruimte. Toch blijft een essentieel onderdeel van dit culinaire landschap grotendeels onzichtbaar: voedingsbedrijven die worden gedragen door, of mensen tewerkstellen in een situatie van handicap, evenals bedrijven die geconfronteerd worden met obstakels bij toegang tot de arbeidsmarkt, zoals vluchtelingen of mensen met een beperkte scholing. Met The Inclusive Kitchen Belgium, gesteund door het Europese programma TASTE, hebben Destination Everywhere en Once in Brussels besloten deze realiteit te veranderen. Hun ambitie: inclusie tot een hefboom voor duurzame innovatie maken door minstens veertig inclusieve ondernemingen te integreren in de toeristische waardeketen via een nationale kaart, een promotiecampagne en drie regionale routes.
Inclusieve culinaire initiatieven in kaart brengen: een ongeziene veldstudie
Om de plaats van inclusie binnen het toerisme te herdenken, begint het project met een essentiële stap: het identificeren en documenteren van restaurants, traiteurs, producenten en streetfood-actoren die mensen met een handicap tewerkstellen of door hen worden geleid. Deze ondernemingen, vaak diep verankerd in hun lokale gemeenschappen, geven de voorkeur aan korte ketens, kleinschalige praktijken en biologische benaderingen, waardoor hun ecologische impact vanzelf wordt beperkt.
Deze cartografie groeide uit tot een echte interactieve platform, nu toegankelijk via de website inclusivekitchen.be. Je vindt er een dynamische kaart en gedetailleerde fiches voor elke geregistreerde onderneming, waardoor eventorganisatoren en toeristische operatoren een helder instrument krijgen om eenvoudig een sociaal verantwoord restaurant, een geëngageerde broodjeszaak of een ethische traiteur te identificeren. Zo garandeert het duurzame zichtbaarheid voor inclusieve ondernemingen en bevordert het hun concrete integratie in promotie-, programmatie- en verantwoord aankoopbeleid.
Dit onderzoeks- en cartografiewerk werd ook versterkt door de bijdrage van Adil Idrissi, stagiair van de Master in Toerisme aan de Université libre de Bruxelles (ULB), wat de link tussen het project en academische opleiding bijzonder relevant maakt.
Regionale routes co-creëren: een nieuwe manier om gastronomie te vertellen
Het doel beperkt zich niet tot inventariseren: het gaat erom deze ondernemingen te integreren in de toeristische beleving. Zo werden drie regionale routes gecreëerd in Vlaanderen (Oostende), Brussel (Tour & Taxis) en Wallonië (Nijvel), waarbij inclusieve gastronomische adressen worden gecombineerd met de ontdekking van lokale geschiedenis en architectuur. Voor elke route vergemakkelijken precieze toegankelijkheidsinformatie, verstrekt door Eleonora Censorii (Destination Everywhere), de voorbereiding van bezoeken voor zowel reizigers als professionals. De route van Nijvel wordt bovendien verrijkt met een audiogids, ingelezen door Mélanie Saussez (Once in Brussels), die de ontdekking van het gebied en de aanwezige “inclusive kitchens” begeleidt en een stem geeft aan de plaatsen en mensen die ze doen leven.
Actoren verbinden: een vernieuwend netwerkingformaat
Om inclusie tot een reflex te maken binnen toeristische en eventpraktijken, innoveerde het project door twee netwerkochtenden te organiseren, één in Brussel en één in Vlaanderen, die samen meer dan 100 gidsen, eventorganisatoren en institutionele aankopers samenbrachten. Inclusieve kmo’s presenteerden er hun diensten via pitches van drie minuten, een dynamisch format dat directe connecties stimuleerde en de integratie van inclusieve leveranciers in aankoop-, event- en promotiepraktijken aanmoedigde.
Deze ontmoeting tussen gastronomie, toegankelijkheid en verantwoord aankopen is een primeur in België en opent de deur naar nieuwe samenwerkingen.
Een model dat Europese bestemmingen wil inspireren
Naast de onmiddellijke resultaten : 60 sociale ondernemingen in de kijker, meer dan 80 betrokken personen en nieuwe toeristische producten, wil The Inclusive Kitchen Belgium een exporteerbaar prototype zijn. De methodologie, gebaseerd op cartografie, digitale promotie, co-creatie van routes en directe verbinding tussen actoren, kan eenvoudig worden aangepast aan andere Europese regio’s.
Dankzij het TASTE-netwerk biedt het project een ideaal kader voor grensoverschrijdende verspreiding, waardoor andere bestemmingen zich kunnen laten inspireren door dit model waarin inclusie, duurzaamheid en gastronomie samen vooruitgaan.
België als pionier van een eerlijker en duurzamer toerisme Door de rijkdom van inclusieve voedingsbedrijven zichtbaar te maken en ze volledig te integreren in het toeristische ecosysteem, opent The Inclusive Kitchen Belgium een nieuwe weg: die van een verantwoordelijker, menselijker en coherenter toerisme. Een toerisme waarin elke actor, van gids tot bezoeker, van producent tot restaurateur, bijdraagt aan een inclusievere en veerkrachtigere economie.
België bevestigt zo zijn ambitie: een Europees laboratorium worden waar sociale innovatie toeristische innovatie voedt en waar inclusie vanzelfsprekend wordt.
